Nghị định 253/2026 — 5 thay đổi thuế thu nhập cá nhân ảnh hưởng bảng lương

Tình huống giả định: công ty vừa tăng phụ cấp ăn trưa cho 40 nhân viên lên 1,2 triệu đồng/tháng. Kế toán vẫn khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trên toàn bộ khoản này như mọi tháng trước. Mỗi người bị trừ thêm gần trăm nghìn đồng một cách oan uổng, nhân lên cả công ty là con số không nhỏ mỗi tháng. Không ai để ý rằng từ 01/07/2026, tiền ăn trưa trả bằng tiền không tính thuế trong mức 1,2 triệu đồng/người/tháng.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

  1. 1.1. Nghị định 253/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 30/06/2026, hiệu lực từ 01/07/2026, hướng dẫn chi tiết Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (sửa đổi bởi Luật 09/2026/QH16). Phần tiền lương áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Thông tư hướng dẫn đi kèm tụi mình chưa đối chiếu được toàn văn, nên bài này chỉ dẫn Nghị định (mức C cho mọi thông tin về thông tư).

Trạng thái hiệu lực tra ngày 22/10/2026. Sếp tự kiểm lại tại vbpl.vn khi dùng ở thời điểm khác.

2. Vì sao đợt sửa này rộng hơn những lần trước

2.1. Luật Thuế thu nhập cá nhân cũ (ban hành 2007, sửa nhiều lần) được xây dựng khi cơ cấu thu nhập của người lao động đơn giản. Chủ yếu lương cứng cộng vài khoản phụ cấp cố định. Hai thập kỷ sau, cách trả thu nhập đã khác hẳn.
Nay có cổ phiếu thưởng, ESOP, bảo hiểm nhân thọ do công ty mua, làm việc từ xa kèm hỗ trợ nhà ở, thưởng theo KPI bằng nhiều hình thức. Luật cũ không theo kịp, mỗi loại thu nhập mới phát sinh lại phải chờ công văn hướng dẫn riêng lẻ, gây lúng túng cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan thuế.

2.2. Nghị định 253/2026 gom lại thành một lần sửa lớn. Nó nới một số khoản không tính thuế (ăn trưa, làm thêm giờ) và thêm giảm trừ khám chữa bệnh, học phí cho người tự chi. Doanh nghiệp cần đọc kỹ cả điều kiện đi kèm từng khoản.

3. Năm điểm thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới bảng lương: kèm ví dụ bằng số

  1. 3.1. Phụ cấp ăn giữa ca miễn thuế tăng lên 1,2 triệu đồng/người/tháng. Mức cũ thấp hơn đáng kể. Một công ty 40 người trả đúng mức trần mới, nếu trước đây vẫn tính thuế trên phần chênh lệch thì nay toàn bộ 1,2 triệu đồng/người được miễn, không phải cộng vào thu nhập chịu thuế nữa. Tính nhanh: với 40 nhân viên, riêng khoản phụ cấp ăn trưa mỗi tháng công ty không còn phải khấu trừ thêm thuế thu nhập cá nhân trên khoản này cho toàn bộ nhân sự.
  2. 3.2. Ba khoản hay hiểu sai, đọc lại theo nguyên văn Nghị định 253/2026:
    3.2.1. Tiền làm thêm giờ, làm đêm đúng luật lao động được miễn thuế cả khoản, từ kỳ tính thuế 2026 (khoản 8 Điều 4 Luật 109/2025, Điều 26 Nghị định 253/2026). Luật cũ chỉ miễn phần trả cao hơn giờ làm ngày thường. Ví dụ: tiền làm thêm 2 triệu đồng/tháng thì cả 2 triệu không tính thuế, nhưng phải có bảng kê giờ làm thêm.
    3.2.2. Nhà ở: chỉ nhà công ty tự xây cho người lao động ở mới không tính thuế. Tiền thuê nhà công ty trả thay vẫn tính vào thu nhập theo số thực trả, tối đa 15% tổng thu nhập chịu thuế khác (điểm h khoản 2 Điều 8). Đưa tiền mặt hỗ trợ nhà thì tính toàn bộ.
    3.2.3. Bảo hiểm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện, nhân thọ do công ty đóng: tính vào thu nhập (điểm e khoản 2 Điều 8). Sau đó được trừ tối đa 03 triệu đồng/tháng khi tính thu nhập tính thuế (điểm a khoản 2 Điều 46). Đây là khoản được trừ, không phải khoản miễn.
  3. 3.3. Nhân sự công nghệ cao được miễn thuế 5 năm. Áp dụng cho người làm trong lĩnh vực công nghệ số, công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Đây là chính sách thu hút nhân tài, đi kèm tinh thần Luật Công nghệ cao 133/2025/QH15 (hiệu lực cùng giai đoạn). Doanh nghiệp phần mềm, bán dẫn, AI nên rà lại danh sách nhân sự đủ điều kiện để không bỏ lỡ quyền lợi cho người lao động.
  4. 3.4. Thêm khoản giảm trừ mới: người lao động tự chi khám chữa bệnh trong danh mục bảo hiểm y tế được trừ tới 23 triệu đồng/năm, học phí tới 24 triệu đồng/năm, cho bản thân và người phụ thuộc. Cần hoá đơn ghi tên người nộp thuế hoặc người phụ thuộc (khoản 2, 3 Điều 49 Nghị định 253/2026). Khoản công ty đã trả thay thì không trừ lần nữa.
  5. 3.5. Người phụ thuộc: giảm trừ mỗi người 6,2 triệu đồng/tháng (khoản 1 Điều 10 Luật 109/2025). Mức thu nhập tối đa để vẫn được tính người phụ thuộc do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định (Điều 47 Nghị định 253/2026); Nghị định không ghi con số. Tụi mình chưa đối chiếu được văn bản của Bộ nên không nêu số.

4. Thay đổi riêng cho cổ phiếu thưởng, ESOP, bảo hiểm nhân thọ

4.1. Thuế trên cổ phiếu thưởng và ESOP chỉ phát sinh khi chuyển nhượng cổ phiếu, không tính ngay lúc được cấp như một số cách hiểu trước đây. Căn cứ tính theo giá trị sổ sách hoặc giá thị trường tại thời điểm phát hành. Điều này có lợi cho người lao động: không phải gồng thuế ngay khi nhận cổ phiếu (lúc chưa có tiền mặt trong tay), mà chỉ nộp khi thực sự bán ra có tiền thật.

4.2. Phí bảo hiểm nhân thọ có tích luỹ phí, mua của doanh nghiệp bảo hiểm thành lập tại Việt Nam, chưa tính thuế lúc công ty đóng (điểm b khoản 3 Điều 50 Nghị định 253/2026; không gồm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện). Thay vào đó, công ty bảo hiểm khấu trừ 10% trên phần tích luỹ khi hợp đồng đáo hạn. Cách làm mới giống với logic của cổ phiếu thưởng: dời thời điểm nộp thuế về lúc người lao động thực sự nhận được tiền, thay vì tính ngay từ lúc công ty chi trả hộ.

5. Việc cần làm ngay trong tuần này

  1. Rà lại bảng lương: phụ cấp ăn trưa (không tính tới 1,2 triệu đồng), tiền làm thêm giờ (miễn cả khoản) đã tính đúng chưa. Nếu vẫn đang khấu trừ theo mức cũ, hoàn lại cho nhân viên các tháng đã tính dư.
  2. Với nhân sự công nghệ cao, kiểm tra điều kiện có đủ hưởng miễn thuế 5 năm không, lập danh sách gửi bộ phận nhân sự.
  3. Kiểm hồ sơ người phụ thuộc (giấy khai sinh, giấy xác nhận không có khả năng lao động nếu có), tránh bị loại giảm trừ khi quyết toán cuối năm.
  4. Nếu công ty có chương trình ESOP hoặc mua bảo hiểm nhân thọ cho nhân viên, thông báo lại cho người lao động biết thời điểm chịu thuế đã dời, tránh hiểu nhầm bị tính thuế hai lần.

Bảng tra đủ 24 khoản. Khoản nào chịu thuế, đóng bảo hiểm, được trừ chi phí, kèm bản PDF và Excel: xem bài Checklist 2026: lương, phụ cấp, thưởng, phúc lợi.

Bước tiếp, nhắn tụi mình. Sếp gửi bảng lương hiện tại, tụi mình soát giúp các khoản phụ cấp đã áp đúng diện miễn thuế mới chưa, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#thuetncn
#luong